Galicia nos seculos escuros

UNHA SOCIEDADE XERARQUIZADA

Aínda que hoxe en día as diferenzas sociais non son moi claras, ata ben entrado o século XIX a sociedade caracterízase pola sua forte xerarquizacion. Durante o período que denominamos Seculos Escuros, a nobreza e o clero por unha banda, e o campesiñado pola outra, van vivir, na practica, en mundos moi diferentes.

O século XV caracterizouse pola existencia de graves conflictos sociais. A construccion do novo estado que encarnaban os Reis Católicos e a fusión das coroas de Castela e de Aragón deixou a nobreza galega fóra dos círculos de poder e moitos señores feudais se enfrontaron aos novos monarcas e seus aliados.

Un deses señores foi Pardo de Cela, cuxa figura se vería axigantada despois pola memoria popular (lendas e romances) e polos escritores do galeguismo a partir de finais do seculo XX, dende Valentín Lamas Carvajal e Leiras Pulpeiro a Antón Villar Ponte e as Irmandades da Fala (1916)

Orden del Temple

Cabaleiros Templarios

Os monxes soldado aparecieron no sec XII, na epoca das primeiras cruzadas. Son monxes e guerreiros a vez, portan a espada e a cruz. O seu obxetivo e dedicarse a atencion e a defensa dos peregrinos en Terra Santa. A sua funcion militar non deixa de ampliarse e pouco a pouco as ordes relixiosas son cada vez mais ricas e poderosas.

A orde dos cabaleiros do Temple, naceu en 1118, cando nove cabaleiros templarios deciden dedicarse a proteccion dos peregrinos dende o punto onde os barcos lles desembarcan e a sua chegada a Xerusalem. Ao meu entender, tratabase dunha especie de policia de camiños. En 1119, o rei de Xerusalem, regalalles unha sala no seu palacio, e mais tarde lles cede o emplazamento do antiguo templo de Salomon, de aquí o seu nome.

Atuendo de un Templario.

Co continuo crecemento da orde, obteñen numerosos privilexios. Enriquecense gracias a numerosas donacions. Ademais, os peregrinos, por temor a ser asaltados durante o traxecto, toman a costume de confiarlles o seu diñeiro. Os templarios convertense en banqueiros. Os soberanos, inquietos polo seu crecente poder, ordenan o seu arresto. A orde dos templarios e abolida en 1312, os cabaleiros son condenados a morte e os seus bens pasan a formar parte dos hospitalarios.

Durante a sua epoca de auxe, os templarios deixaron a sua pegada en Galicia, levantando fortificacions como o castelo dos templarios en Ponferrada, ou ainda mais cerca, a igrexia de Santa Maria de Cambre, a cal, según conta a lenda: un grupo de templarios que lebaban rumbo a terra santa, foron sorprendidos por unha tormenta en augas das rias galegas. Ante isto acercanse a costa, fan acopio de provisions e proseguen co seu viaxe, non sen antes levantaren esta iglesia para darlle as gracias a Deus co fin de que lles proporcione unha boa viaxe ata Xerusalem.

Castillo de los Templarios. Ponferrada.

Ben, despois desta breve sintesis e coñecendo todo o que se ha especulado sobre a “extincion” dos templarios...que pensades vos?: Extinguironse?, seguen existindo hoxe en dia?, forman unha orde similar a dos Masones?. Deixo o final aberto para que me recompensedes coas vosas opinions.

Castillos Medievales

Fortificacions Medievais

O castelo concivese como un simbolo de poder. A miudo levantase en un terreo alto, dominando o territorio. Dende o alto da torre podense observar os campos, onde se cultivan os productos destinados ao castelo. Os primeiros castelos que se costruen chamanse “Castelos de Mota”, que estan feitos de madeira e son levantados polos campesiños que viven nas terras dos seus señores.

Co tempo, o castelo tranformase; xa non e simplemente unha fortaleza defensiva, senon que agora tamen e a residencia do señor. As estancias multiplicanse e o castelo faise mais confortable. As primeiras fortificacions son os castelos de mota. Constan dunha torre de madeira situada sobre unha mota de terra e rodeada dun foso. No patio encontramos os cobertizos coas provisions, os establos, o forno, o pozo e a residencia do señor. Todas estas construccions son de madeira, o que fai que o castelo sexa ainda vulnerable: unha simple antorcha pode prenderlle lume, e unha choiva forte pode hundir a mota.

Para evitar todos estes perigros, a partires do sec XI reemplazase a madeira pola pedra. Recurrese a obreiros especializados, albañiles, picapedreiros e carpinteiros para construir unha gran torre rectangular: a torre do homenaxe, que acolle a familia do señor e mais a guarnicion. Para protexerse mellor, en alguns castelos sustituese a empalizada da madeira por unha muralla almeada dotada de aberturas chamadas “saeteiras”, tras as cales os soldados agochanse e repelen aos enemigos con todo tipo de armas, como por exemplo as ballestas, que surxiron en torno aos sec X-XII.

¿Como vivian no castelo?

Esta e a parte bonita da descripcion dun castelo, seguramente poideramos pensar que o castelo era comodo....pero nada mais lonxe da realidade. Dentro do castelo non existe ningunha comodidade; nin radiadores nin grifos de auga. As chimeneas, que aparecen no sec XI, so estan reservadas para algunhas estancias: a sala de recepcions, as habitacions señoriais e as cociñas. O auga a conseguian extraendoa do pozo do patio ou de cisternas que recollian a auga da choiva; como pode ser o caso dos alxibes. Para lavarse, a auga quentase en caldeiras. Lavanse en lebrillos, os precedentes dos nosos lavabos, e para o baño empleanse grandes barreños de madeira. Os retretes son letrinas e a miudo situabanse fora do castelo (imaxinade que tedes un apreton en plena noite), ainda que tamen podian situarse no groso das paredes.

No castelo ademais, hai moi pouca luz xa que as aberturas son moi pequenas e estan recubertas de pergamiño, ata que no sec XIII entra en uso o cristal. Todo o interior esta alumbrado con velas. O mobiliario do castelo ainda en moi escaso. Como o señor esta de viaxe a miudo, debe poder levar os seus bens consigo. Os mobles concentrabanse na sala mais luxosa, a estancia principal. O mobiliaro podia compoñerse de bancos, asientos plegables e unha catedra. As mesas poden ser desmontables e nos baules e armarios gardabase a roupa branca e a vaixela. Nas paredes soian colgar panos, tapices e pieles que axudaban a protexerse do frio e da humidade. Imaxinades poder vivir nun sitio asi sen ningunha das comodidades que temos todos hoxe en dia¿?. En ocasions importantes, esparcian herbas aromaticas, como por exemplo incienso. En canto as camas, poden chegar a ser moi grandes, cubertas cun dosel de madeira do que colgan cortinas.

Castillo de Andrade. Pontedeume.

De os Romanos aos Suevos

A romanización de Galicia é un proceso polo que o pobo galaico, que habitaba os castros antes da chegada dos romanos, acaba asimilando a cultura romana (lingua, relixión e manifestacions artisticas) unha vez que se incorpora plenamente ao Imperio.


O proceso de romanización comeza no momento que os romanos entran en contacto co pobo galaico.


http://www.youtube.com/user/Cliphistoria#p/c/CFABE49E00E24B27/11/YlHrSMqj9FU


Dion Casio, falanos da expedicion de Cesar segundo as fontes clasicas: "Desde ali Cesar navegando ao longo da costa, cara a Brigantio, cidade da Gallaecia, atemorizounos e someteunos polo ruxido da navegacion, xa que endexamais viran unha escuadra".


A expedicion de Cesar nos anos 61 e 60 a.C, a que fai referencia Dion Casio, foi a terceira das expedicions romanas sobre o territorio galaico; a primeira fora a que dirixira Brutus o Galaico no 137 a.C. e a segunda, a que dirixiu Publio Craso entre os anos 96 e 94 a.C. A expedicion de Cesar, que "navegando ao longo da costa chegou a Brigantio" -a actual Coruña-, puxo fin ao proceso de conquista e inaugurou de pleno o proceso de romanizacion.


Silio Italico, (s. III, 344-543) deixou constancia sobre as costumes dos galaicos: "Este descanso e este divertimento son un sacro pracer para os homes. A laboriosidade da muller fai o resto: bota semente no rego e ara a terra co arado, estando inactivos os homes. Todo o que haxa que facer, non sendo a dura guerra, afrontao a muller do home Galaico sen parar".


Os romanos atoparon no NO peninsular un pobo que posuia unha organizacion social propia, a que alude Silio Italico, asi como unha cultura e unha lingua propias, posiblemente pertencente a familia de linguas celtas. Ese pobo vivira ao longo dos seculos como unha sociedade estructurada en clases asentada sobre o matriarcado.


Os romanos atoparon en Galicia unha terra rica en recursos naturais: "Gallaecia e unha rexion riquisima en cobre e chumbo, ademais de minio, que mesmo lle deu nome a un rio. Tamen foi rica en ouro e prata, ata tal punto que mesmo co arado frecuentemente sacan anacos de ouro". Xustino.

Dende o xacemento das Médulas obtiñase 1/4 de todo o ouro do Imperio.


Os romanos chegaron a Galicia atraidos, principalmente, polas suas riquezas minerais, como di Xustino. Os romanos desenvolveron no territorio galaico a estratexia precisa para alcanzar os seus obxetivos: obter os recursos mineiros tan abundantes en Galicia e manter a paz interna para garantir o control deses recursos e recrutar soldados para o exercito.


A romanizacion en Galicia, alen de na integracion nas estructuras administrativas imperiais, na incorporacion as rutas comerciais, no uso do dereito romano, e na fundacion de vilas e cidades*(foto), como a de Lucus Augusti, manifestouse nos seguintes aspectos:
1.- A difusion do latin. A lingua que falamos na actualidade e herdeira do latin e non da lingua prerromana, que conservamos como substrato.
2.- Na asimilacion relixiosa. O culto a Xupiter, a principal divinidade romana, (e tamen aos lares e as ninfas) espallouse entre a poblacion galaica, como proban as numerosas aras e estelas atopadas, ainda que os romanos permitiron o culto as divinidades indixenas, como Cosus e Bandua, das que tamen se encontran aras, o que demostra que a tradicion artistica local reinterpretou as manifestacions artisticas romanas.

*(foto)

Asi pois, o arraigamento da relixion cristia e a promocion de certos persoeiros da aristocracia galaica en Roma, son unha mostra da fonda romanizacion de Galicia no seculo IV.


Proba desa romanizacion e o feito de que os suevos, que se asentan en Galicia no seculo V como consecuencia dun pacto cos romanos, atopan un territorio completamente romanizado, no que a poboacion asimilara completamente a lingua latina e a relixion romana.

Os Inicios da Cultura Castrexa

A cultura castrexa foi una cultura que desenrolouse dende finais da Idade do Bronce ata principios da nosa era, no noroeste da Península Ibérica. A sua característica mais notable son os poboados fortificados coñecidos como “castros”, dos cales deriva o seu nome.

Esta cultura desenrolouse durante dous séculos e comezou a ser influenciada pola cultura romana dende o seculo II a.C, continuando en forma de cultura galaico-romana despois da conquista e ata os seculos III-IV. Alguns castros poideron estar presentes tamen no seculo V na ocupacion polos suevos.

No sector economico, os castrexos tiñan una base agricola e gandeira-pastoril. As fertiles terras galegas facilitaban a recollida de froitos, acaza, a pesca, e como non, o marisqueo.

Podemos situar a orfebrería na Idade do Bronce, neste sector destacamos os torques e brazaletes, asi como os pendentes ou os aneis. Coas armas sinalamos as espadas cortas, similares as falcatas iberas, e tamen os puñais de antenas (empuñadura con duas ramificacions similares a unhas anteniñas).